Z
potrzeby
redukcji olbrzymiego bezrobocia w Niemczech na początku lat trzydziestych
oraz fascynacji Adolfa Hitlera i jego idei "samochodu ludowego", czyli
Volkswagena dla każdego Niemca, powstał projekt samochodu KdF.
Mało
kto, a już szczególnie fanatycy popularnego "Garbusa" wymieniają fakt,
że samochód ten powstał wyłącznie dzięki osobistemu zaangażowaniu Hitlera
i jego determinacji w realizacji planu "samochodu ludowego". Tak jak i
również mało kto wymienia fakt, że kształt "żuka", czy jak kto woli "chrabąszcza",
który charakteryzuje ten pojazd to wyłącznie pomysł Adolfa Hitlera, który
wyraźnie zasugerował Porschemu (realizatorowi projektu budowy KdFa) pokazując
mu własne projekty kształtu przyszłego "samochodu ludowego" i dodając,
by samochód ten jak najbardziej przypominał żuka, gdyż jak powiedział:
"w
naturze należy szukać właściwego kształtu". Za oficjalną datę narodzin
VW przyjmuje się 17 stycznia 1934 roku, kiedy to Porsche wygłosił słynne
"expose dotyczące konstrukcji niemieckiego samochodu ludowego".
Hitler angażował się osobiście w realizację wielu planów, przede wszystkim
architektonicznych. Jego projekty bunkrów dla piechoty uznawane są za wyjątkowo
udane. Także osobiście wybierał projekty poszczególnych wiaduktów na autostradach,
rozjazdów czy nawet poszczególnych odcinków, by jak mówił: "to co wybudujemy
przetrwało długo po naszej śmierci", co widać szczególnie po polskich autostradach
(oraz drogach szybkiego ruchu), gdzie większość odcinków zbudowano za władzy
Adolfa Hitlera, a wiadukty na nich stoją do tej pory (odcinki pod Wrocławiem,
Szczecinem, Elblągiem i wiele, wiele innych)..
Idea budowy wojskowej wersji VW powstała bardzo wcześnie, bo już w 1934
roku, ale prędko ją zarzucono. Jednak w 1938 roku Urząd Uzbrojenia Wojsk
Lądowych (Heereswaffenamt - HWA) zapoznając się z koncepcją wojskowego
wykorzystania projektu Volkswagena przedstawioną przez SS-Hauptsturmfuhrera
Alberta Liese, zlecił opracowanie wojskowej wersji VW w oparciu o przekazane
przez SS-Hauptsturmfuhrera Liese rysunki. 28 stycznia specyfikacje zostały
przekazane Porschemu. Jako podstawowy wymóg określono możliwość zabrania
4 żołnierzy raz z kompletnym wyposażeniem i uzbrojeniem. 1 lutego 1938
roku HWA oficjalnie zlecił wykonanie prototypu wojskowej wersji VW. W 9
miesięcy później nastąpiła oficjalna prezentacja terenowego KdF, którego
określono Kuebelwagenem, co miało nawiązywać do wcześniejszych pojazdów
tej klasy. Nazwa Kuebelwagen nawiązywała do kubełkowatych siedzeń z bocznymi
oparciami zapobiegającymi wypadnięciu z auta podczas jazdy terenowej; z
powodu tych siedzeń w żołnierskim slangu samochody wojskowe z takimi siedzeniami
[m.in. Adler Favorit, Wanderer W 11 model 1933, Hanomag
Granat, Mercedes-Benz Typ 260 Stuttgart, Stoewer M
12 (Kfz. 15), Mercedes-Benz 170 VL] nazywano "Kuebelsitze",
a ostatecznie "Kuebelwagen"; nazwa ta stała się tradycyjnym określeniem
niemieckich samochodów terenowych, nawet wtedy kiedy nie miały już takich
siedzeń.
Jeszcze tego samego
miesiąca rozpoczęly się testy Kubelwagena na poligonie w Muensingen. Testy
wykazały potrzebę opracowania odmiany z napędem 4x4. Ale konstruktorzy
stanęli przy opcji zaadoptowania bez przeróbek podwozia KdFa. Po testach
został on szybko zakwalifikowany jako standardowy lekki samochód terenowy
dla niemieckiej armii.
Pierwsza wersja oznaczona
jako Typ 62 została oficjalnie pokazana publicznie na salonie motoryzacyjnym
w Wiedniu w 1939 roku.
HWA zażądał jednak kilku zmian, które miały na celu poprawę właściwości
jezdnych Kubelwagena: zmiejszono prześwit, zmieniono przełożenia przekładni
zębatej przez zainstalowanie pomocniczej przekładni na tylnej osi. Masa
pojazdu osiągnęła po tych zmianach 750 kg. W grudniu 1939 roku była już
gotowa nowa wersja, oznaczona Typ 82, napędzana "cywilnym" 4-cylindrowym
silnikiem z Volkswagena. Od poprzedniej wersji różniła się jedynie umieszczeniem
zapasowego koła na przedniej masce w specjalnie wyprofilowanym "gnieździe".
Produkcję le. gt.
Pkw-K1 Typ 82 rozpoczęto wiosną 1940 roku w Stuttgarcie (pierwsze 25
sztuk), a od maja 1940 produkcję przeniesiono do KdF Stadt. Pierwsze 1000
egzemplarzy Typ 82 Kubelwagen wyprodukowano do 20 grudnia 1940 roku.
Typ 82 produkowano w
4 podstawowych wersjach:
-
4-miejscowy samochód terenowy (Kfz. 1) - zbudowano
37320 sztuk;
-
3-miejscowy lekki samochód łączności
i rozpoznawczy (Kfz. 2) - zbud. 3326 sztuk;
-
4-miejscowy pojazd obserwacyjny (Kfz. 3) -
zbud. 7545 sztuk;
-
2-miejscowy samochód warsztatowy (Kfz. 2/4)
- 273 sztuki.
Inne wersje Kubelwagena
to:
Kfz. 3 - obserwacyjny i pomiarowy;
Kfz. 12 - ciągnik lekkiego działka ppanc.
Powstało również szereg
wersji specjalnych Kubelwagena. Typ 82 wyprodukowano w liczbie około 52
000 pojazdów wszystkich wersji.
Pierwsze
egzemplarze Typ 62 Kubelwagena były użyte już we wrześniu 1939 roku w Polsce,
Typ 82 pojawił się dopiero podczas kampanii we Francji. Już właśnie wtedy,
we Francji, generał Erwin Rommel używał Kubelwagena jako swojego osobistego
samochodu. Było też tak i w Afryce Północnej, gdzie dzięki Kubelwagenowi
Rommel ocalił swoje życie, kiedy to wjechał nim przez przypadek na pole
minowe. Lekki Kubelwagen nie spowodował detonacji żadnej z min, ale jadący
za nim cięższy samochód terenowy Horch wyleciał w powietrze.
Amerykanie pierwszego
Kubelwagena zdobyli pod koniec 1942 roku i przesłali go na poligon badawczy
w Aberdeen, gdzie podczas testów przejechał ponad 3900 km. Wykazał się
on dobrymi właściwościami jezdnymi. Jednak ustępował on znacznie Willysowi
w czasie jazd terenowych. Trzeba jednak wspomnieć, że Kubelwagen powstał
jako wojskowa wersja cywilnego auta, Willys natomiast był od podstaw projektowany
jako wojskowy samochód terenowy.
Kubelwageny doskonale
sprawdziły się na froncie wschodnim, gdzie były szybko i łatwo wyciągane
z błota, a chłodzony powietrzem silnik nie sprawiał większych problemów
przy zapalaniu nawet w wyjątkowo mroźną porę. Wystarczyło zakręcić korbą
albo go popchnąć. Prosta budowa i tak samo prosta obsługa powodowało, że
był to pojazd łatwy w serwisowaniu.
W 1942 bataliony strzelców
motocyklowych otrzymały Kubelwageny i Schwimmwageny i przemianowano je
na kompanie rozpoznawcze. To zastępowanie motocykli samochodami terenowymi
wiązało się głównie z niską ceną VW: jeden Kubelwagen był tylko o 50% droższy
od Zundappa KS 750 z koszem.
Kubelwagen (i Schwimmwagen)
był skutecznie wykorzystywany w oddziałach rozpoznawczych jednostek pancernych
i zmotoryzowanych, zwłaszcza Waffen-SS. Używali go także FallschirmJaegerzy,
saperzy, grenadierzy i inne jednostki elitarne. Zdobyte Kubelwageny natychmiast
wykorzystywano. I tak służyły one w armii amerykańskiej, brytyjskiej, PSZ
na Zachodzie, a nawet w LWP i Armii Czerwonej..
Kolejnym wojskowym pojazdem Volkswagena był wspomniany już wyżej VW 128
Schwimmwagen
(później
w wersji krótszej 166), znany m.in. wielbicielom serialu "Pan Samochodzik
i Templariusze", ale o nim przy następnej okazji (oczywiście o Schwimmwagenie,
nie o Panu Samochodziku...).
(C) www.greendevils.pl
'2003
Opracowano m.in. na
podstawie "VW Kubelwagen Schwimmwagen" Roberta Sawickiego.
