LOTNICTWO

Jakowlew Jak-38
samolot szturmowo-rozpoznawczy pionowego startu, jednomiejscowy

kod NATO: Forger

Jaki-38 na pokładzie Mińska.


          Samolot Jak-38 zbudowany został w technologii V/STOL (Vertical/Short Take-Off and Landing - Pionowy/Skrócony Start i Lądowanie). Jego wersja zwana Forger-B ("Fałszerz-B") różni się tym, że jest dwumiejscowa i używana do celów treningowych. Może także służyć do walki elektronicznej oraz w innych operacjach. W odróżnieniu od wersji Forger-A, nie posiada radaru ani węzłów dla uzbrojenia.
          W 1967 roku zademonstrowano po raz pierwszy w ZSRS samolot pionowego startu i lądowania. Była to konstrukcja całkowicie eksperymentalna, mająca na celu umożliwienie badania nowego zespołu napędowego.
           Nowe samoloty o nazwie Jak-36 po raz pierwszy zauważono w 1975 roku na pokładach nowych radzieckich lotniskowców-krążownikach do zwalczania okrętów podwodnych (Kijów i Mińsk, a następnie Noworossijsk).
           Samolot Jak-36  występuje w dwóch podstawowych wersjach: jednomiejscowej Jak-36MP (MP -"morskoj pałubnyj") i dwumiejscowej szkolnej. Jak-38 stanowi modyfikację wersji Jak-36MP.

           Jak-38 startuje i ląduje przeważnie pionowo, ale może też wykonywać to w sposób normalny, jak każdy inny samolot. Główna para dysz jest ustawiana skośnie ku przodowi pod kątem 10 stopni. Ma to na celu zrównoważenie skierowanego do tyłu ciągu dwóch silników startowych (wbudowanych pionowo jeden za drugim) znajdujących się za kabiną. Lądowanie jest wspomagane przez komputer pokładowy. Każde podejście wykonywane jest od rufy lotniskowca z zachowaniem minimalnej prędkości aż do momentu, gdy samolot znajduje się około 12 metrów nad pokładem. Następnie w ostatniej fazie lądowania myśliwiec opuszcza się pionowo. W skład awioniki wchodzą dalmierz radiolokacyjny, wysokościomierz, system nawigacji bezwładnościowej i dopplerowskiej oraz skomplikowany system IFF (Identification Friend or Foe - Identyfikacja Swój-Obcy) i urządzenia walki elektronicznej. 

            Podstawowymi zadaniami Jaka-38 jest niszczenie patroli morskich i samolotów ASW (AntiSubmarine Warfare - Zwalczania Okrętów Podwodnych), rozpoznanie i atakowanie celów morskich. Na każdym z dużych, przystosowanych do pionowego startu i lądowania okrętów (określanych w Rosji jako krążownik lotniczy) klasy Kijów (Kijów, Mińsk, Noworosyjsk, Baku) stacjonowało po 12 Jaków-38. Aktualnie wycofuje się z uzbrojenia klasę Kijów (w służbie pozostał tylko jeden okręt). 


Oprac.: IG-88 '1997

www.greendevils.pl