WSPÓŁCZESNE KONFLIKTY ZBROJNE

PANAMA 1989

F-117A Nighthawk nad Panamą

W grudniu 1989 roku USA zbrojnie wsparły próbę obalenia reżimu gen. Manuela Noriegi w Panamie. Podczas operacji wojsk amerykańskich w Panamie pod kryptonimem Just Cause, która rozpoczęła się 19 grudnia 1989 roku po raz pierwszy użyto bojowo samolotów taktycznych F-117A z 37. Tactical Fighter Wing (ogółem w operacji wzięło udział 13 jednostek podległych Military Airlift Command, 23 jednostki Strategic Air Command, 2 jednostki Tactical Air Command, 13 jednostek Air National Guard i 4 jednostki Air Force Reserve).

Według informacji opublikowanych po konferencji prasowej w Nellis AFB 21 kwietnia 1990 roku, w nocy z 19 na 20 grudnia (według innych

informacji były to wczesne godziny ranne 20 grudnia) w działaniach nad Panamą wzięło udział 6 samolotów F-117A. Wystartowały one z Eglin AFB na Florydzie, dokąd zostały przetransportowane z bazy Tonopah samolotami Lockheed C-5 Galaxy. Według niektórych informacji samoloty F-117A uzupełniały podczas akcji paliwo w locie z latających cystern KC-135.

Dwa samoloty F-117A miały za zadanie wesprzeć lądowanie spadochroniarzy z 2. Oraz części 3. batalionu 18. Airborne Corps (Rangersów) na lotnisku Rio Hato, położonym ok. 95 km na południowy -zachód od Panama City. Dwa inne F-117A miały zbombardować dom konkubiny gen. Noriegi, gdzie spodziewano się jego obecności. Pozostałe dwa samoloty trzymano w rezerwie. W wyniku odwołania części akcji zbombardowano tylko lotnisko w Rio Hato.

W znajdujących się tam koszarach stacjonowały 6. i 7. Kompanie strzelców elitarnego 2000. batalionu Sił Obrony Panamy (Panama Defence Forces) -jednostki lojalnej wobec gen. Noriegi. Celem akcji przeprowadzonej przez samolotyF-117A

było wprowadzenie dezorientacji i w miarę możliwości, paniki wśród żołnierzy panamskich niespodziewanym nocnym bombardowaniem, co miało ułatwić działanie spadochroniarzom amerykańskim lądującym wkrótce na tym lotnisku. Samoloty F-117A zrzuciły dwie bomby o masie po 908 kg blisko koszar żołnierzy 2000. batalionu.

Przedstawiciele US Air Force określili tę akcję jako sukces twierdząc, że huk eksplozji wywołał ogromne zamieszanie wśród żołnierzy panamskich. W czasie lądowania Rangersów Panamczycy ponoć przerażeni biegali po lotnisku w samej bieliźnie.

Spadochroniarze oznajmili później, że napotkali na dość silny opór obrońców Rio Hato. Kilku Rangersów poległo, kilkunastu zostało rannych.

Użycie samolotów F-117A w operacji Just Cause wzbudziło wiele kontrowersji. Nie wszyscy podzielali początkowy optymizm, a nawet entuzjazm dowództwa US Air Force. Samoloty te są przeznaczone do przenikania obrony przeciwnika i niszczenia szczególnie ważnych i silnie bronionych celów w głębi zajmowanego przez przeciwnika terytorium, unikając wykrycia przez radary nieprzyjaciela.

Początkowo dowództwo USAF uzasadniało użycie F-117A nad Rio Hato brakiem pewności co do panamskiej obrony plot. w tym rejonie oraz możliwością ostrzeżenia Panamy o amerykańskiej inwazji przez Kubę. Tymczasem lotnictwo panamskie nie ma na uzbrojeniu myśliwców, a żadne samoloty wojskowe nie stacjonowały w Rio Hato.

Lotnisko to użytkowane jest przez lotnictwo cywilne. Ma drogę startową długości 1335 m, przeciętą w połowie przez Autostradę Panamerykańską.

Obserwacje dokonane cztery miesiące przed inwazją wykazały, że lotnisko Rio Hato jest bronione zaledwie przez dwa działka przeciwlotnicze, zdaniem obserwatorów przestarzałe.

Fraz R. Manfredi, właściciel firmy Manfredi Aeronautical Industries zaangażowanej w Panamie oznajmił, że Rio Hato nie dysponowało żadnym radarem. Jedyne takie urządzenie, przeznaczone do kontroli ruchu lotniczego, znajduje się na wysepce położonej na południe od Fort Amado koło Panama City. Radar ten może śledzić statki powietrzne zbliżające się do Rio Hato na wysokości większej niż 1220 metrów. Poniżej sygnał zakłócany jest przez góry znajdujące się między lotniskiem a radarem.

Należy dodać, że wcześniejsze embargo na dostawy części zamiennych do Panamy spowodowało wyłączenie ze służby 50% urządzeń radionawigacyjnych w tym kraju, pozostałe zaś działały sporadycznie.

Komentując użycie F-117A nad Rio Hato F.R. Manfredi powiedział, że Amerykanie "mogli tego dokonać każdym samolotem bez zwracania uwagi". Także w opinii innych komentatorów, równie skutecznego wsparcia w tej operacji mogły udzielić samoloty LTV A-7D Corsair II i Lockheed AC-130 Gunship.

Funkcjonariusze Pentagonu starali się odeprzeć te zarzuty twierdząc, że samolotów F-117A użyto w tej fazie operacji Just Cause głównie ze względu na precyzję bombardowania, a nie zdolność unikania wykrycia przez radary. Według nich potrzebna była wręcz drobiazgowa dokładność uderzenia w cele na dużym lotnisku, bez powodowania zbędnych szkód, a w celu wywołania maksymalnego wrażenia. Rzecznik Departamentu Obrony Pete Williams powiedział: "Był to szczególny cel, szczególne miejsce i trafiono w nie co do joty".

Na pytanie czy wybór F-117A do tej akcji oznacza, że jest on bardziej precyzyjny od innych samolotów taktycznych USAF - Pete Williams odmówił odpowiedzi.

Brak rozeznania co do obrony lotniska Rio Hato uzasadniano również tym, że przed operacją Just Cause zaobserwowano, iż panamski samolot transportowy Boeing 727 odbywał regularne loty między Hawaną a Rio Hato. Po wylądowaniu i zdobyciu tego lotniska przez Rangersów, Amerykanie znaleźli m.in. skrzynie z karabinami AK-47 i inną bronią.

W większości komentarzy można spotkać się z twierdzeniem, że użycie samolotów F-117A w operacji Just Cause miało usprawiedliwić znaczne wydatki poniesione na rozwijanie technologii Stealth. Celu tego nie osiągnięto -US Air Force raczej skompromitowały się i ośmieszyły taką propagandą samolotu. Ale nie można pominąć faktu, że operacja Just Cause odbywała się koło Kuby, loty wykonywano w pobliżu tego kraju (a nie jest wykluczone, że F-117A przetestowano w locie nad Kubą!), który jest wyposażony w sowiecki sprzęt radiolokacyjny.

Dopiero późniejsza operacja Desert Storm potwierdziła zasadność olbrzymich kosztów jakie poniesiono przy opracowywaniu technologii Stealth.

Oprac. Boba Fett

PODSTAWOWE DANE TECHNICZNE F-117A

Silniki	2 odrzutowe F404-GE-F1D2, po 4 800 daN
Rozpiętość	13,2 m
Długość	7,7 m
Wysokość	4,9 m
Powierzchnia nośna	... m²
Masa własna	13 608 kg
Masa użyteczna	... kg
Masa całkowita	23 814 kg
Prędkość maksymalna	1 043 km/h
Prędkość przelotowa	... km/h
Prędkość minimalna	... km/h
Wznoszenie	... m/s
Pułap	20 000 m
Zasięg	3 080 km
Zapas paliwa	... l
Uzbrojenie	2 działka + 2 bomby 907 kg Mk 84 Paveway II

Dotychczas USAF utracił w operacjach bojowych dwa F-117A: jeden w Iraku podczas operacji Desert Storm i drugi w Jugosławii w 1999 roku podczas operacji Allied Force. Oficjalnie Stany Zjednoczone przyznają się tylko do utraty samolotu w Jugosławii (27 marca 1999 roku F-117A Nighthawk nr AF82-0806 z 7. Fighter Squadron z 49. Fighter Wing pilotowany przez kapitana Tedda Reachmonda został zestrzelony nad terytorium Jugosławii, pilot został uratowany). Wrak tego samolotu został dostarczony do Rosji. Pierwszy utracony F-117A został zestrzelony nad Irakiem w 1991 roku rakietą plot. Strzała-10M. Elementy konstrukcji zabrali Rosjanie, resztki zbombardowali Amerykanie.

Oprac.: BF '1999

www.greendevils.pl