Boeing McDonnell Douglas F - 15 Eagle 

 

Potężny mysliwiec przechwytujący (przewagi powietrznej) F - 15 Eagle (Orzeł) powstał w wyniku doświadczeń wyniesionych z wojny koreańskiej, a przede wszystkim wietnamskiej. Jest koncepcyjnym następcą takich amerykańskich maszyn jak F - 102 i F - 104, a przede wszystkim samolotu F - 4 Phantom, powstał zaś w efekcie programu pod kryptonimem FX (Fighter Experimental - Myśliwiec Doświadczalny). Konstrukcyjnie natomiast jest bezpośrednim potomkiem samolotów RA - 5C Vigilante i MiG - 25 Foxbat. Jego konstrukcja sięga lat 60', a pierwszy lot operacyjny wersji F - 15A odbył się 27 lipca 1972 roku, tak więc nie jest to maszyna najnowszej daty. Tym niemniej, dzięki przyjętym założeniom, licznym i kosztownym programom unowocześnień, oraz wprowadzaniu nowych wersji maszyny, pozostaje on nadal bardzo skutecznym myśliwcem. W chwili obecnej jednak, powstało i powstaje na świecie wiele konstrukcji myśliwskich znacznie przewyższających swymi parametrami ten samolot, a w dziedzinie bardzo wyspecjalizowanych maszyn wywalczania przewagi powietrznej wymagania są znacznie wyższe, niż wśród samolotów uderzeniowych czy wielozadaniowych. W związku z tym planuje się jego stopniowe zastępowanie przechodzącym obecnie próby prototypowe, nowym myśliwcem F - 22 Raptor. F - 15 Eagle pozostaje w tyle przede wszystkim w dziedzinie zwrotności (manewrowości) i zdolności do uzyskiwania i utrzymywanie dużej prędkości przelotowej, szczególnie na dużych wysokościach. Jest to spowodowane między innymi faktem braku dysz wylotowych silników z kierowaniem wektora ciągu, oraz innymi wadami zespołu napędowego i systemu kontroli lotu. Jednocześnie maszyna ta nie spełnia współczesnych wymagań dotyczących stopnia wykrywalności (tzw. własność "stealth").

Istnieją cztery amerykańskie wersje Orła. Jednomiejscowa wersja A i jej dwumiejscowa, szkolno - bojowa odmiana B, a także nowsza bojowa wersja C i jej dwumiejscowa, szkolno - bojowa odmiana D. Poza USA użytkownikiem F - 15 jest Arabia Saudyjska (F - 15F/S i F - 15C/D), Japonia (F - 15J/DJ i F - 15C/D) i Izrael ( F - 15I Thunder i F - 15A/B/C/D). Kraje te wprowadziły własne, daleko idące zmiany w konfiguracji swoich maszyn.  Istnieje wersja uderzeniowa samolotu (jedyna dotąd produkowana) F - 15E Strike Eagle (dosł. Uderzeniowy Orzeł), ale na tej stronie nie będzie o niej mowy

Wersja F - 15A weszła do służby w 1974 roku, obecnie wykorzystywana jest w dywizjonach ANG (Air National Guard - Lotnictwo Gwardii Narodowej) w siedmiu stanach. Dwumiejscowa wersja F - 15B (początkowo TF - 15A) weszła do służby w tym samym roku. F - 15B posiada takie same możliwości bojowe jak F - 15A, ale w misji bojowej tylne siedzenie jest puste ponieważ nie ma tam instrumentów przydatnych w prowadzeniu rzeczywistej walki. W sumie, dla USA, zbudowano 384 egzemplarzy wersji A/B, w tym około 50 F - 15B. Wersja F - 15C weszła do służby w roku 1979. W stosunku do F - 15A wprowadzono szereg zmian w awionice i konstrukcji płatowca. W tym samym 1979 roku wprowadzono do służby dwumiejscową odmianę F - 15D, do której odnoszą się uwagi o wersji B. W sumie zbudowano dla USA 489 sztuk F - 15C/D, w tym 61 modelu D.

Konstrukcyjnie samolot Eagle jest jedno lub dwusosobowym górnopłatem o zdwojonym usterzeniu pionowym. Napęd zapewniają dwa potężne silniki turbowentylatorowe, dla których powietrze czerpane jest przez dwa wloty powietrza, o regulowanym przekroju, umieszczone po bokach kadłuba.

Wyposażenie elektroniczne  

Awionika i środki walki elektronicznej samolotu F - 15 są bardzo bogate. Poniżej podano informacje dotyczące wersji C/D MSIP/PACS (Multi Stage Improvement Program/Programmable Armament Control Set - Wszechstronny Program Ulepszeń/Programowalny Zestaw Kontroli Uzbrojenia ), a także zmodernizowanych A/B MSIP I/II.

Komputer pokładowy IBM CP - 1075 (V)1 PSP.
Dopplerowski pulsacyjny radar bojowy Hughes AN/APG -70 (wcześniej AN/APG - 63 (V)1).
Urządzenie zapytujące (interrogator) swój - obcy Hazeltine AN/APX - 76 IFF i nadajnik (transponder) Teledyne AN/APX - 101 IFF.
Urządzenie do wizualizacji położenia salmolotu w pionie Honeywell VSD i HUD AN/AVQ - 20.
System nawigacji bezwładnościowej Litton AN/ASN - 109, urządzenie TACAN AN/ARN - 118, odbiornik ILS AN/ARN - 112 i urządzenie GPS.
System wymiany informacji taktycznej JTIDS (Joint Tactical Information Distribution System - Połączony System Wymiany Informacji Taktycznej). 
Łączność zapewnia zestaw nadajników/odbiorników Magnavox AN/ARN - 164.

Uzbrojenie

Stałym uzbrojeniem Orła jest wielolufowe działko rotacyjne General Electric M61A1 Vulcan, kalibru 20 mm, z zapasem 940 sztuk amunicji.

Jako wyspecjalizowany myśliwiec przewagi powietrznej, samolot F - 15 przenosi dosyć wąski zestaw uzbrojenia. Maszyna ta posiada łącznie sześć podwieszeń, z czego cztery (po dwa z każdej strony, jedno za drugim) znajdują się we wgłębieniach wzdłuż wlotów powietrza, i po jednym pod każdym ze skrzydeł. W sumie można zawiesić osiem pocisków (na każdym pylonie pod skrzydłami po dwa). Na pylonach podskrzydłowych można również podwiesić zbiorniki odrzucane, a jeden identyczny zbiornik można umocować na podwieszeniu pośrodku brzucha maszyny (pojemność 610 US gal). Dla wersji C/D i E opracowano dodatkowe zbiorniki o opływowych kształtach mocowane na zewnętrznych powierzchniach wlotów powietrza. F - 15C/D może być uzbrojony w:
Pociski powietrze - powietrze bliskiego zasięgu AIM - 9 Sidewinder.
Pociski powietrze - powietrze średniego zasięgu Raytheon AIM - 7 Sparrow.
Pociski powietrze - powietrze średniego zasięgu Hughes & Raytheon AIM - 120 Slammer.
W ramach integracji samolotu z systemem uzbrojenia AIM - 9X, wyposaża się samoloty F - 15C w system JHMCS (Joint Helmet Mounted Cueing System - Wspólny System Wskazywania Montowany na Hełmie) ogromnie zwiększający możliwości tej maszyny w walce bezpośredniej, dzięki namierzaniu wrogich maszyn celownikiem nahełmowym, a więc dzięki obrotom głowy pilota, a nie całego samolotu.

Pociski antyradarowe powietrze - ziemia Raytheon AGM - 88 HARM.

Samoloty wersji A/B/C/D można również uzbroić w bomby odłamkowo - burzące lub kasetowe swobodnego lotu o masie do 500 lb, a także bomby kierowane laserem typu GBU - 10 i GBU - 12 Paveway II. Taki wariant uzbrojenia stosowany jest jednak niezwykle rzadko. Uzbrojenie typu powietrze - ziemia można instalować również na pylonie pod brzuchem maszyny, normalnie służącym do mocowania dodatkowego zbiornika paliwa.

Samolot dysponuje również urządzeniami do wykrywania i neutralizowania zagrożenia ze strony wrogich systemów zwalczania samolotów, określany nazwą TEWS (Tactical Electronic Warfare Set - Taktyczny Zestaw Uzbrojenia Elektronicznego) zawierający:

Ostrzegacz o opromieniowaniu radarową wiązką poszukującą lub naprowadzającą Magnavox AN/ALQ - 128.
Odbiornik promieni radarowych Loral AN/ALR - 56C, i wykorzystujący pozyskane przez niego dane zakłócacz wrogiej emisji radarowej Northrop AN/ALQ - 135.
Wyrzutnik radarowych i cieplnych celów pozornych (chaff/flare) Tracor AN/ALE - 45.
Ciągnione za samolotem urządzenie FOTD (Fibred Optic Towed Decoy - Światłowodowy Wabik Holowany). Emituje on silny sygnał radiowy i ściąga w ten sposób pociski naprowadzane radiolokacyjnie, które atakują raczej jego niż samolot.

Dane techniczne

Długość: 19,45 m
Wysokość: 5,69 m
Rozpiętość skrzydeł: 13,05 m 
Pułap: ok. 19812 m
Prędkość maksymalna: ponad 2,5 Macha na poziomie morza
Maksymalna masa startowa: 30844 kg
Zasięg z wszystkimi zbiornikami zewnętrznymi: 3000 mil morskich

Silniki: dwa turbowentylatorowe silniki Pratt & Whittney F - 100 - PW220 lub PW229, z dopalaczami, o ciągu 11340 kg każdy

Cena jednego samolotu: ok. 43 mln $ (w dolarach z 1998 roku)

 

 

f-15-1.jpg (45979 bytes)

Efektownie oświetlony F - 15C Eagle w locie

 

f-15.gif (10547 bytes)

Schemat F - 15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Powrót do poprzedniej strony