Operacje Specjalne

część 1

---

    O godzinie 2300 dnia 20 sierpnia 1968 roku amerykańskie stacje radarowe dalekiego zasięgu znajdujące się w RFN, zostały oślepione milionami pasów folii aluminiowej, które zostały rozsiane przez sowieckie samoloty nad całym terytorium Czechosłowacji. Akcja ta miała za zadanie zamaskowanie fali sowieckich samolotów transportowych, które leciały do Pragi. Tak rozpoczęła się operacja "DUNAJ", która była największą akcją wojskową w Europie od czasu zakończenia II wojny światowej.

   Tuż przed godziną 2200 w okolicach stolicy Czechosłowacji dokonano desantu lotniczego. Do godziny 0230 przyleciało 469 samolotów, które przewiozły oddziały aż trzech sowieckich dywizji powietrzno-desantowych. W ciągu 8 godzin od rozpoczęcia operacji "Dunaj" cała Czechosłowacja znalazła się pod okupacją. W pierwszym rzucie znalazło się 19 dywizji sowieckich, dwie polskie, 1 węgierska i wzmocniony pułk bułgarski. Użyty niebawem drugi rzut zwiększył siły interwencyjne do ogółem 28 dywizji, w skład których wchodziło ok. 450 000 żołnierzy i blisko 6500 czołgów. W odwodzie dowództwa operacji pozostały jeszcze na terenie NRD 1 niemiecka dywizja pancerna i 1 dywizja zmotoryzowana.

   Akcja powołanej na czas operacji "Dunaj" 2. Armii Polskiej rozpoczęła się o godzinie 2350, kiedy to komandosi 1. Batalionu Szturmowego przystąpili do opanowania i rozbrajania czechosłowackich placówek granicznych, umożliwiając tym samym swobodne przejście maszerującym wojskom.

    2. Armia, na czele której stał generał brygady Florian Siwicki, który był ówczesnym dowódcą Śląskiego Okręgu Wojskowego, składała się z jednej dywizji zmechanizowanej (4 DZ), dwóch dywizji pancernych (10 Dpanc. i 11 Dpanc.) i innych mniejszych oddziałów, które w pierwszym rzucie liczyły około 18 500 żołnierzy, dysponujących 471 czołgami i 542 transporterami opancerzonymi.

   Strefa bezpośredniego rozmieszczenia i działania pierwszego rzutu wojsk 2. Armii była stosunkowo duża, gdyż wynosiła około 16 tys. km kwadratowych. Uchwycenie tak dużego, gęsto zamieszkanego obszaru musiało spowodować znaczne rozśrodkowanie, a nawet rozdrobnienie poszczególnych jednostek. W trakcie trwania operacji dowództwo polskie doszło do wniosku, że obszar odpowiedzialności 2. Armii znacznie przekracza jej siły, a liczono się też ze zbrojnym wystąpieniem wojsk CSRS. Dokładna analiza stanu jednostek CzAL, które znajdowały się na obszarze działania 2. Armii Polskiej, wyraźnie ujawniła niekorzystny dla niej stosunek sił. W liczbie żołnierzy wynosił on jak 1:2, w czołgach 1:1,2, a w samolotach 1:3,2. Dowodzący operacją polscy generałowie zaproponowali kierownictwu MON PRL wprowadzenie do działań na terytorium Czechosłowacji dalszych jednostek LWP. Dwudziestego czwartego sierpnia generał Wojciech Jaruzelski, będący ówcześnie ministrem obrony narodowej, wydzielił do dyspozycji gen. bryg. Floriana Siwickiego pułk zmechanizowany, a następnie także pułk czołgów. W stan gotowości postawiono również inne oddziały na terenie Polski oraz dokonano przegrupowania wojsk interwencyjnych.