W latach 1942-1943 w ramach rozbudowy Waffen SS utworzony został batalion spadochronowy 500. Fallschirmjaeger Battalion na wyraźny rozkaz Adolfa Hitlera. Była to początkowo jednostka, do której wyłącznie przyjmowano ochotników, ale z czasem do jednostki zaczęto przyjmować żołnierzy, którzy popełnili przestępstwa, złamali regulamin lub popełnili wykroczenia. Tym samym stała się karną jednostką.

 
    Pierwszym jej dowódcą został SS-Sturmbannfuehrer Herbert Gillhofer, były dowódca 21. PanzerGrenadier Regiment 10. SS PanzerDivision "Frundsberg", który został do batalionu spadochronowego skierowany za karę. Na początku 1944 roku nowym dowódcą 500. Fallschirmjaeger Battalion został SS-Hauptsturmfuehrer Kurt Rybka. Miejscem Formowania była miejscowość Chlum na terenie Protektoratu Czech i Moraw, a w listopadzie 1943 roku jednostka przeniosła się do Ośrodka Szkolenia Spadochronowego Luftwaffe nr 3 w Banja Manduszka niedaleko Sarajewa. Następnie szkolenie kontynuowano w bazie szkoleniowej 1. Królewskiego Węgierskiego Batalionu Spadochronowego im. Księcia Arpada Bartalan w miejscowości Papa na Węgrzech. Batalion do szkolenia spadochronowego wykorzystywał samoloty Ju 52/3m i włoskie Savoia Marchetti S.81. po zakończeniu kompleksowego szkolenia 500. Batalion Strzelców Spadochronowych SS został przeniesiony do Jugosławii, gdzie uczestniczył w akcjach przeciwpartyzanckich w Bośni i Hercegowinie oraz w Czarnogórze.



Schemat organizacyjny

    Schemat organizacyjny 500. Fallschirmjaeger Battalion różnił się od etatowej organizacji Batalionu Strzelców Spadochronowych Luftwaffe. Podstawowe różnice w organizacji to stan etatowy. Batalion Spadochronowy SS liczył 1000 żołnierzy, podczas gdy Batalion Luftwaffe 853 żołnierzy. Batalion Spadochronowy SS posiadał kompanię szkolną, podczas gdy porównywany Batalion Luftwaffe kompanii takiej nie posiadał. Sztab i kompania dowodzenia w Batalionie Luftwaffe liczył 138 ludzi, podczas gdy w Batalionie Spadochronowym SS taki sam pododdział liczył aż 267 ludzi. Także uzbrojenie Batalionu Spadochronowego SS zasadniczo odbiegało od etatowego uzbrojenia Fallschirmjaeger Battalion (FJB). Batalion Spadochronowy SS miał też więcej pojazdów:
 

    Batalion Spadochronowy SS posiadał 2-3 miotacze ognia, natomiast FJB nie posiadał takiej broni. FJB na uzbrojeniu miał 2 działa bezodrzutowe LG-40 75mm, Batalion SS miał 3 takie działa. 500. Batalion Spadochronowy SS składał się z 6 kompanii: trzech kompanii spadochronowych, kompanii broni ciężkiej, kompanii szkolnej i kompanii dowodzenia. Jako umundurowanie w 500. Batalionie stosowano typowe dla Waffen SS elementy umundurowania za wyjątkiem bluzy, spodni, rękawic i butów spadochronowych.



    W kwietniu Batalion został wycofany do Banja Manduszka, gdzie na tamtejszym poligonie rozpoczęto przygotowania do wielkiej operacji przeciwpartyzanckiej: "ROESSELSPRUNG", co znaczy po polsku "skok konika szachowego". Celem tej operacji było jednak przede wszystkim zlikwidowanie generała Josipa Broz-Tito. Rozkaz był prosty:




POJMAĆ TITO- ŻYWEGO LUB MARTWEGO!

    Zadanie to otrzymali komandosi jednostki specjalnej Dywizji "Brandenburg". Jednostka ta od nazwiska dowódcy nazwana została "Jednostką Kircher". Szkolenie jej do tej akcji trwało od lipca do połowy października 1943 roku w ośrodku Abwehry koło Wiednia, a następnie w miejscowości Banja Luka w Bośni. Pod koniec 1943 roku "Jednostka Kirchner" została wzmocniona szkoloną w Grecji grupą kapitana Boeckla, który przejął dowództwo nad tą jednostką specjalną. Połączona jednostka składała się teraz z dwóch plutonów dowodzonych przez Boeckla i Kirchnera. Wykorzystując doświadczenia Kirchnera w zakresie współpracy z okręgowymi dowódcami Czetników: Drenowiczem i Tesanowiczem, opracowano dwa plany działania.
    Pierwszy z nich zakładał przeprowadzenie niespodziewanego i błyskawicznego nocnego ataku na kwaterę główną sztabu partyzantów. "Jednostka Kirchner" miała o umówionej godzinie połączyć się z Czetnikami i w mundurach partyzanckich przedostać się do siedziby Tito i zgodnie z rozkazem porwać go lub zabić.
    Drugi plan zakładał, że w pobliżu miejsca zrzutów z zaopatrzeniem dla komunistycznych partyzantów zrzucono by dwa trupy w mundurach brytyjskich oficerów. Ich brytyjskie spadochrony byłyby tak spreparowane, aby przekonać partyzantów, że czasze nie zdążyły się napełnić powietrzem. Jeden z trupów miał mieć przy sobie list adresowany do Tito. List ten miał eksplodować w chwili otwarcia.
    Oba te plany nie zostały zrealizowane, gdyż Niemcy zdobyli miejscowość Jajce, gdzie znajdowała się kwatera główna Tito. Jednak ten zdążył się ewakuować na kilka dni przed niemieckim atakiem. Wkrótce dzięki poszukiwaniom niemieckich służb informacyjno-rozpoznawczych ustalono, że kwatera główna Tito została przeniesiona o 200 kilometrów za zachód od bośniackiego miasteczka Drwar.
    W tym czasie na wiosnę 1944 roku sytuacja militarna zmieniła się na niekorzyść Niemców. Operacja przeciwko siłom partyzanckim i jego przywódcy musiała być przeprowadzona szybko i zakończyć się sukcesem, który umocniłby pozycję Niemców w Europie Południowo-Wschodniej i miałby wpływ na utrzymanie neutralności Turcji i skomplikowałby ewentualne plany desantu Aliantów na wybrzeżu Adriatyku. Operacja "Roesselsprung" przewidywała lądowanie spadochroniarzy i żołnierzy transportowanych samolotami we wczesnych godzinach porannych 25 maja 1944 roku w pobliżu miejscowości Drwar, gdzie przeniósł się Tito. Dla ułatwienia działań desantu na Drwar miały uderzyć silne jednostki niemieckie, aby zmusić partyzantów do obrony i uniemożliwić im skupienie się na lądujących żołnierzach 500. Batalionu Spadochronowego Waffen SS. W międzyczasie kapitan Boeckl został karnie zdjęty z dowództwa oddziału "brandenburczyków", a na jego miejsce wszedł major Benesch, który ostatecznie połączył grupy Boeckla i Kirchnera w jeden batalion, dokonał niezbędnych uzupełnień stanu, dzięki czemu batalion (teraz "Jednostka Benesch") składał się z pięciu grup specjalnych "brandenburczyków".

Zadania

    Desant spadochronowy na kwaterę główną generała Tito miał być przeprowadzony w dwóch rzutach. W pierwszym miało skakać 314 spadochroniarzy, a 340 miało lądować w szybowcach transportowych Gotha Go 242 i DFS-230. Pierwszy rzut dzielił się na 6 grup szturmowych, które otrzymały konkretne zadania. Grupa "Panther" (110 żołnierzy) miała najtrudniejsze zadanie: zabić lub porwać Tito, zniszczyć jego sztab i wojska osłony sztabu. Grupa "Greif" (40 żołnierzy) miała ująć członków brytyjskiej misji łącznikowej. Grupa "Sturmer" (50 ludzi) miała schwytać lub zabić sowiecką misję łącznikową. Grupa "Brecher", składająca się z 50 żołnierzy, miała ująć oficerów amerykańskiej misji łącznikowej. Grupa "Draufgenger" miała zniszczyć partyzancką stację nadawczą, a najmniejsza 20 osobowa grupa "Beiser" po zdobyciu kluczowego zewnętrznego posterunku ubezpieczającego miała dołączyć do grupy "Greif" i wspólnie opanować siedzibę misji brytyjskiej. Drugi rzut stanowiący 314 ludzi podzielony był na 3 grupy szturmowe: "Blau" (100 ludzi), "Gruen" (95 ludzi) i "Rot" (85 ludzi). Nie jest znane do dzisiaj przeznaczenie pozostałych 34 ludzi. Zadaniem tych trzech grup było opanowanie okolic Drwaru i przygotowanie obrony przed kontratakami komunistycznych partyzantów.
    Dowództwo całością desantu powierzono dowódcy 500. SS Fallschirmjaeger Battalion SS-Hauptsturmfuehrerowi Kurtowi Rybce. Sam batalion został jeszcze dodatkowo wzmocniony oddziałami spoza Waffen SS: grupą komandosów z "Jednostki Benesch" z Dywizji "Brandenburg" pod dowództwem podporucznika Dowe oraz pododdziałem z 1. "Luftlande" Regiment. Przez dwa miesiące przed operacją zachowywano ścisłą tajemnicę. Jednostki spadochroniarzy rozśrodkowano i trzymano w izolacji. W czasie transportu nie wolno było pokazywać jakichkolwiek elementów związanych z jednostką spadochronową.

Desant

    25 maja 1944 roku o godzinie 0330 na kilku lotniskach w Chorwacji nastąpił załadunek spadochroniarzy do samolotów Ju 52/3m i szybowców dfs-230 holowanych przez Ju 87B i szybowców Gotha Go 242 holowanych przez samoloty Henschel Hs 126B i Avia B-534. Tuż przed świtem na pozycje partyzanckie pod Drwarem spadły bomby, które zniszczyły partyzancką radiostację Sztabu Głównego oraz zerwały połączenia telefoniczne z V Korpusem Narodowo-Wyzwoleńczej Armii Jugosławii i 1. Dywizją Proletariacką, które znajdowały się w pobliżu Drwaru. Bomby zniszczyły też stanowiska obrony przeciwlotniczej. Tuż po bombardowaniu, przed godziną 0700 szybowce transportowe zaczęły lądować w miejscu postoju Tito, stanowiąc duże zaskoczenie dla partyzantów, gdyż z takim  rodzajem operacji zetknęli się po raz pierwszy. Większość małych pododdziałów stacjonujących w Drwarze, w obawie przed skutkami bombardowania opuściła stanowiska na pobliskich wzgórzach, co ułatwiło lądowanie spadochroniarzy oraz doprowadziło do tego, że w kluczowym punkcie ataku nie było żadnego zwartego oddziału, który wsparłby obroną generała Tito i jego sztab.
    Grupa szturmowa "Panther", która miała za zadanie opanować sztab i zlikwidować Tito, w czasie podchodzenia do jaskini-kryjówki Tito, napotkała na opór około 100 żołnierzy Batalionu Sztabowego, który skutecznie blokował Niemców. Partyzanci wysłali łącznika do oddziału partyzanckiej szkoły oficerskiej, który ćwiczył w odległości około 2 km od sztabu. Podchorążowie z tej szkoły uniemożliwili natarcie Niemcom na siedzibą sztabu ze skrzydła, w chwili gdy ci mieli już większość Drwaru w swoich rękach. Jako odsiecz przybyła też jugosłowiańska 3. Brygada "Lika", która odbiła jaskinię, z której ewakuował się wtedy Tito i pozostali członkowie sztabu. Niewiele zmieniło sytuację lądowanie drugiego rzutu około godziny 1100 pod dowództwem SS-Hauptsturmfuehrera Ogermeiera. Spadochroniarze odnieśli pewien sukces rozbijają sztab generała Tito. Przejściowo wzięli też do niewoli szefa brytyjskiej misji wojskowej pułkownika Randolpha Churchilla, syna premiera Wielkiej Brytanii. Jednak w chwili ucieczki Tito podstawowy cel operacji nie został osiągnięty. Dowódca 500. Batalionu Kurt Rybka, ciężko ranny, ewakuowany został samolotem Fieseler "Storch", którym miał zostać przewieziony Tito. Około 15-tej spadochroniarze SS już pod dowództwem kapitana Bentruppa napotkali pozostałe dwa bataliony 3. Brygady "Lika". Po całonocnych walkach z partyzantami następnego dnia zdziesiątkowani Niemcy połączyli się z siłami zmierzającymi na Drwar drogą lądową, a partyzanci, którzy ponieśli również ciężkie straty w ludziach wobec przewagi niemieckiej wycofali się z Drwaru. Jedyny "sukces" niemiecki to zdobycie nowego munduru galowego generała Tito.

DALSZE LOSY BATALIONU

    W czerwcu 1944 roku 500. SS Fallschirmjaeger Battalion został przeniesiony na front wschodni walcząc w rejonie Kowna, Wilna, Rygi i Mitawy. W sierpniu resztki batalionu przeniesiono do Łomży, a we wrześniu do Wiednia, gdzie połączono go z nowo formowanym 600. SS Fallschirmjaeger Battalion. 15 października 1944 batalion brał udział w operacji "Panzerfaust", której celem było pojmanie regenta Węgier admirała Miklosa Horthyego. W grudniu część spadochroniarzy przydzielono do dywersyjnej 150. Panzer Brigade, która wykonywała zadania specjalne w Ardenach. W obu tych operacjach dowodził znany z wielu spektakularnych akcji, takich jak uwolnienie Duce (chociaż tak naprawdę zrobili to spadochroniarze Luftwaffe dowodzeni przez majora Morsa), czy urządzenie przez jego płetwonurków piekła Rosjanom na Dunaju, SS-Obersturmbannfuehrer Otto Skorzenny. 500./600. Batalion wsławił się też obroną miejscowości Grabow. Jedna tylko kompania tego batalionu powstrzymała atak dwóch batalionów sowieckiej piechoty wspartej dwoma kompaniami czołgów T-34/85 i kompanią czołgów IS-2.

  Ale to już tematy do następnych opowieści...

Oprac. (C) WOLF '1999


 

---