GENEZA OPERACJI, ZAŁOŻENIA I PRZYGOTOWANIA

.  Wchwili podpisywania przez Grecję aktu kapitulacji w Semmering, w kwaterze wodza III Rzeszy odbywała się narada w sprawie ustalenia celu kolejnej operacji powietrzno-desantowej. Wybór miał paść między Kretą a Maltą.

    Dowódca XI. Korpusu Lotniczego generał porucznik Kurt Student reprezentował pogląd, że nie można zostawić w rękach brytyjskich strategicznego punktu jakim była Kreta. Opanowanie wyspy przez Niemców pozwoliłoby osiągnąć przez nich całkowitą kontrolę nad Morzem Egejskim. Po Krecie przyszłaby kolej na Cypr, a ostatecznym celem byłby Egipt i Kanał Sueski.
    Na korzyść decyzji o dokonaniu desantu na Kretę przemawiały następujące strategiczne czynniki:
- zabezpieczenie pól i instalacji nafowych w Ploesti, co było szczególnie ważne w przeddzień operacji "Barbarossa";
- możliwość operowania z Krety Luftwaffe, co utrudniłoby działania flocie brytyjskiej w tej części Morza Śródziemnego i zabezpieczałoby drogę wodną z Dunaju do adriatyckiego wybrzeża Włoch.     Ponieważ ze względu na panowanie floty angielskiej na morzu, w grę wchodzić mógł tylko wielki desant powietrzny bez wsparcia z morza. Hitler nie był za bardzo zainteresowany zdobyciem Krety i zdecydowany był zakończyć kampanię na Bałkanach na Peloponezie. W sukurs generałowi Studentowi przyszedł marszałek Goering. Widział on bowiem desant na Krecie jako szansę zrehabilitowania się za przegraną "Bitwę o Anglię". Kreta miała być w całości opanowana przez Luftwaffe, siłami jednostek lotniczych i spadochronowych. Hitler miał pewne wątpliwości co do transportu całości sił drogą  lotniczą i zażądał by część desantu osiągnęła wyspę drogą morską. Musiał też skonsultować się z Mussolinim, który basen Morza Śródziemnego uważał za włoską strefę wpływów.
   Po przeprowadzeniu rozmów z Duce, który zaoferował nawet swoją pomoc, Hitler podpisał w dniu 25 kwietnia 1941 roku rozkaz zdobycia Krety (dyrektywa OKW Nr 28). Naczelne dowództwo operacji desantowej na Krecie określonej kryptonimem "Merkur" powierzył on Hermannowi Goeringowi.
   Goering zaś zlecił przygotowanie i wykonanie operacji "Merkur" generałowi Aleksandrowi Loehrowi, który dowodził 4. Flotą Powietrzną.

   W przygotowaniu operacji "Merkur" brano pod uwagę trzy warianty:
 I. wariant gen. Loehra;
- desant miał wylądować w zachodniej części wyspy na odcinku od Maleme do Chanii, a następnie siłami dwóch dywizji miało być przeprowadzone natarcie w kierunku wschodnim Krety; korzystna w tym planie była koncentracja sił na małym odcinku oraz możliwość wykonywania szybkich i skutecznych kontruderzeń, dodatkowo siłom znajdującym się na mniejszym obszarze VIII Korpus Lotniczy miał większe możliwości w zapewnieniu osłony z powietrza; minusem w tym planie byłyby ciężkie i długotrwałe walki w terenie górzystym, a przeciwnik miałby możliwość wykorzystania lotnisk we wschodniej części Krety.
 II. wariant gen. Studenta i jego sztabu;
- desant wojsk spadochronowych miał być zrzucony na 7 kluczowych punktów Krety (m.in. Maleme, Rethymnon, Heraklion, Chania); jedyny korzystny element tego planu to sparaliżowanie wszystkich lotnisk znajdujących się na Krecie i wykorzystanie ich dla transportów powietrznych zaopatrzenia i oddziałów "Luftlande"; plan opierał się na raportach wywiadu niemieckiego przedstawiającego siły brytyjskie ewakuowane z Grecji jako wojska o słabym morale i niskiej wartości bojowej; minusem było rozproszenie sił desantu i słabą możliwość osłony z powietrza rozproszonych oddziałów.
 III. wariant przygotowany przez Główne Dowództwo Luftwaffe, będący kompromisem pomiędzy dwoma poprzednimi;
- desant wg. tego planu miał być przeprowadzony siłami spadochronowo-szybowcowymi i zakładał on, że w początkowej fazie głównymi celami będą 4 punkty: przed południem - Maleme i Chania w części zachodniej Krety, a po południu Rethymnon i Heraklion we wschodniej części wyspy.

   Desantu miały dokonać XI Korpus Lotniczy (Spadochronowy) pod dowództwem gen. Kurta Studenta. Korpus składał się z: 7. Dywizji Spadochronowej, Spadochronowego Pułku Szturmowego i 22. Dywizji Piechoty transportowanej drogą powietrzną ("Luftlande").
    Niemcy od początku mieli bardzo duże problemy związane z organizacją operacji. W Grecji stacjonował tylko 2. Pułk strzelców spadochronowych z 7. Dywizji Spadochronowej. Pozostałe oddziały znajdowały się w Niemczech i wymagały przetransportowania ich na odległość około 2500 kilometrów do Attyki, która stanowiła bazę operacji.
   Dla przerzutu spadochroniarzy zorganizowano specjalną operację o kryptonimie "Latający Holender", która rozwiązała ten problem. Pułki i służby 7. Dywizji Spadochronowej przetransportowano koleją do Bukaresztu, a stamtąd ciężarówkami w rejon koncentracji. Wieczorem 14 maja ostatnie pododdziały spadochroniarzy znalazły się na miejscu koncentracji.
    Bardziej skomplikowane okazało się przetransportowanie 22. Dywizji Piechoty "Luftlande", która od marca 1941 roku stacjonowała w Rumunii. Ku zmartwieniu generała Studenta, szef służby transportowej OKW gen. Gercke odmówił przetransportowania jej samochodami, tłumacząc swoją odmowę bliskim terminem ataku na ZSRS.
    XI Korpus zredukowany o jedną dywziję był za słaby, aby mieć jakiekolwiek szanse na opanowanie Krety. Dlatego XI Korpusowi podporządkowano znajdujące się w pobliżu Aten: 5. Dywizję Górską i 141. pułk strzelców górskich. Wybór tych jednostek nie był przypadkowy. Choć nie były szkolone pod kątem operacji powietrzno-desantowej to idealnie nadawały się do walk w górzystych terenach Krety.
    Dodatkowo przydzielono także pododdziały 5. Dywizji Pancernej - batalion czołgów oraz batalion motocyklistów.
    XI Korpusowi na czas trwania operacji przydzielono także 3 pułki lotnictwa transportowego (1., 2. i 3. pułk lotnictwa do zadań specjalnych generała Konrada, tj. 493 samoloty Junkers Ju-52) oraz przewidziano udział ponad 80 szybowców transportowych DFS 230.
    Desant miał wesprzeć znacznymi siłami VIII Korpus Lotniczy generała Wolframa von Richthofena wzmocniony kilkoma eskadrami X Korpusu Lotniczego. VIII Korpus Lotniczy był związkiem czysto lotniczym, składającym się z 2. i 51. pułku lotnictwa bombowego, 2. pułku bombowców nurkujących, 26. pułku lotnictwa myśliwsko-bombowego, 77. pułku lotnictwa myśliwskiego oraz kilku eskadr lotnictwa rozpoznawczego. Generał Richthofen miał łącznie do dyspozycji 228 samolotów bombowych Dornier Do 17, Ju 88, Heinkel He 111; 205 bombowców nurkujących Junkers Ju 87 "Stuka"; 114 ciężkich myśliwców Messerschmidt Bf 110; 119 myśliwców Messerschmidt Bf 109 i około 50 samolotów rozpoznawczych. Ogółem 716 samolotów.


koniec cz. 1

---


  Oprac. R. Kobrecki 05/2001
Copyright (C) www.greendevils.com.pl
Bibliografia:
 
• Nowakowski Tomasz, Skotnicki Mariusz, Zbiegniewski Jerzy. Niemieckie Wojska Spadochronowe 1936-1945. Wyd. Lampart, Warszawa 1996.
• Nowakowski Tomasz, Skotnicki Mariusz. Kreta 1941. Wyd. Altair, Warszawa 1993.
• Ledwoch Janusz. Zielone Diably, Niemieckie wojska spadochronowe 1935-1945. Wyd. Militaria, Warszawa 1993.

---