Wyżywienie

• żołnierzom zakazuje się spożywania zamarzniętych produktów żywnościowych, a nakazuje się spożywanie w miarę możliwości ciepłych posiłków i napojów;
• ważnym składnikiem żywienia powinny być suszone owoce ze względu na łatwość ich przechowywania i wartości odżywcze;
• żywność musi być pakowana tak, aby nie  uległa zepsuciu wskutek zimna i wilgoci;
• wodę uzyskaną ze śniegu można pić wyłącznie po przegotowaniu, a jeżeli jest to możliwe, zaparzać herbatę.

    Higiena osobista

• regularnie należy pielęgnować ciało;
• golenie stanu osobowego należy zarządzać co trzeci dzień, aby uniknąć uszkodzeń skóry niską temperaturą  powietrza;
• częstotliwość wymiany bielizny osobistej należy określać w zależności od warunków atmosferycznych i działania żołnierzy;
• konieczne jest wydzieleni i utrzymywanie w czystości punktów uzyskiwania wody pitnej lub śniegu  do celów spożywczych.

    Przeciwdziałanie ujemnym wpływom zimy na prowadzenie działań

I tak, uważa się, że:

1. W marszu pieszym należy:
• dokonywać częstych zmian pododdziału (grupy) przecierającej szlak;
• żołnierze wyznaczeni jako ubezpieczenie i maszerujący na czole kolumny muszą być często zmieniani ze względu na duży wysiłek fizyczny;
• w czasie pierwszej godziny marszu utrzymywać umiarkowane tempo, a następnie stopniowo je zwiększać;
• przed wymarszem określić ubiór stosownie do warunków i sprawdzić wykonanie polecenia;
• nakazać bieżące, wzajemne kontrolowanie się żołnierzy w celu zapobieżenia odmrożeniom;
• po 4-5 godzinnym marszu zarządzać półgodzinny odpoczynek;
• w czasie marszu, w zależności od stopnia jego trudności, organizować krótkie odpoczynki;
• do wykonania zadania wysyłać zawsze co najmniej  dwóch żołnierzy.
2. W marszu na środkach transportowych niezbędne jest:
• nakazanie założenia odpowiedniego umundurowania (odzieży);
• takie zorganizowanie transportu, aby żołnierzy nie oddzielać od sprzętu i wyposażenia, bowiem w wypadku awarii lub zniszczenia chociażby jednego z pojazdów może zabraknąć środków materiałowych do przeżycia całego pododdziału;
• dokonywanie częstych zmian żołnierzy prowadzących obserwację powietrzną oraz obsługę dyżurnych środków ogniowych, szczególnie narażonych na oddziaływanie wiatru podczas jazdy;
• nakazywanie wzajemnego kontrolowania się żołnierzy w celu zapobieżenia ujemnym skutkom zimna.
3. W ramach organizowania ubezpieczeń należy:
• na posterunki (patrole) wyznaczać zawsze przynajmniej dwóch żołnierzy;
• wzmóc nadzór służbowy i zapewnić częste dostarczanie żołnierzom na posterunkach zwiększonej ilości ciepłych napojów;
• zmian posterunków (patroli) dokonywać w zależności od temperatury, wilgotności i siły wiatru; im niższa temperatura, większa wilgoć lub silniejszy wiatr, tym częściej należy dokonywać zmian;
• określać rodzaj i ilość umundurowania uwzględniając fakt, że żołnierze występujący w charakterze ubezpieczających nie mają możliwości rozgrzania się przez ruch.
4. W trakcie wykonywania zadań rozpoznawczych winno się:
• skład elementu rozpoznawczego i jego wyposażenie dobierać w zależności od warunków atmosferycznych i pokrycia terenu w rejonie działania (im grubsza pokrywa śniegu, tym lżejsze wyposażenie);
• ruchliwość i maskowanie traktować jako najważniejsze zasady działania;
• zwiadowców zaopatrywać w wystarczającą ilość ciepłych napojów;
• do składu patroli rozpoznawczych wyznaczać najbardziej doświadczonych żołnierzy.
5. W natarciu należy:
• w celu rozpoznania terenu wysyłać patrole rozpoznawcze, po uprzednim dokonaniu jego oceny na podstawie mapy;
• uwzględnić fakt, że przygotowanie do ataku w warunkach zimowych wymaga więcej czasu;
• zawczasu przygotować drogi zbliżenia do przeciwnika (przetrzeć szlak), do rejonu ześrodkowania, wyjściowego itd.;
• przewidywać więcej czasu na zmianę stanowisk ogniowych środków wsparcia;
• unikać prowadzenia natarcia czołowego w otwartym terenie pokrytym śniegiem, a prowadzić natarcie kierunkowe na skrzydła i tyły przeciwnika w nocy, podczas mgły lub w czasie opadów śniegu, rezygnując ze wsparcia ogniowego środków o stromym torze lotu pocisku, na rzecz uzyskania zaskoczenia;
• uwzględniać fakt, że w głębokim śniegu zmniejsza się skuteczność rażenia granatów ręcznych, pocisków moździerzowych i artyleryjskich o działaniu odłamkowym;
• zdejmowanie nart nakazywać w możliwie najbliższej odległości od rubieży ataku.
6. W obronie niezbędne jest:
• odwody rozmieszczać możliwie blisko przedniego skraju, uwzględniając ograniczone możliwości manewru i ruchu;
• do pierwszego rzutu wydzielać możliwie małe siły, tworząc większą liczbę mniejszych odwodów;
• nakazywać pełnienie służb na stanowiskach zmianami, zapewniając wystarczającą ilość czasu na wypoczynek; przemęczeni żołnierze są często bardziej podatni na odmrożenia;
• stale pobudzać żołnierzy do zachowania czujności;
• jeżeli jest to możliwe, organizować obronę w pobliżu lub w oparciu o zabudowania o charakterze stałym; stanowią one zawsze dobrą ochronę i zapewniają maskowanie przed rozpoznaniem przeciwnika prowadzonym w podczerwieni;
• uwzględnianie faktu, że wykonanie stanowisk w twardej, zmarzniętej ziemi wymaga czasu oraz zaangażowania większych sił i większej liczby środków;
• do urządzania stanowisk, zakładania zapór i wykonywania obiektów fortyfikacyjnych oraz maskowania wykorzystywać specjalny sprzęt, efektywny w warunkach zimowych.

    Prowadzenie działań bojowych w warunkach zimowych wymaga starannego szkolenia żołnierzy i przygotowania do tego całych pododdziałów, przy czym działań tego rodzaju nie należy traktować jako wykonywanie zadań w warunkach szczególnych; muszą one być  traktowane jako klasyczne działania o większym stopniu trudności, które należy po prostu ćwiczyć i do nich się przygotowywać. Podstawowym warunkiem zrealizowania tego wymogu jest dobrze przygotowana kadra dowódcza, posiadająca doświadczenie z zakresu działania i bytowania w polu w warunkach zimowych. Głównym zadaniem dowódców-instruktorów jest przekazanie żołnierzom elementarnych wiadomości, niezbędnych do przeżycia w zimie oraz ich przygotowanie do prowadzenia działań w tych niełatwych przecież warunkach.

    Zainteresowanych sposobami przetrwania w warunkach zimowych odsyłam do następujących pozycji:

1. Darman Peter, Podręcznik Survivalu, Warszawa 1995.
2. Cacutt Len, Survival - sztuka przetrwania, Warszawa 1995.
3. McManners Hugh, Szkoła Przetrwania, Warszawa 1995.
4. McManners Hugh, Z plecakiem przez świat - ABC trekkingu, Łódź 1995.